محمد حسين بن مهدى فراهانى

143

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

دوباره منار را ساختند و آئينه را نتوانستند به حالت اوليه نصب كنند . و بعضى اين تفصيل را در زمان حكومت عمرو عاص به اسكندريه نوشته‌اند . و بعضى نوشته‌اند كه آن آئينه حراقه بودى ، كه هر كشتى به طرف اسكندريه مىآمد ناچار محاذى با آن آئينه مىشد ، و به محض محاذى شدن آتشى از آئينه افتادى و كشتى را بسوختى . و بعضى گفتند آن آئينه را هميشه به روغن چرب مىكردند [ و ] شعاع آن بر هر كشتى افتادى بسوزانيدى . بارى شهر اسكندريهء حاليه از شهرهاى خوب و آباد و باصفاست . تمام كوچه‌هاى آن صاف و پاكيزه و وسيع و از سنگ‌تراش مرتبا فرش كرده و با آهك و ساروچ بند كشيده و جفت‌گيرى نموده‌اند . خانه‌هاى آن اغلب چهار پنج مرتبه و مرتب و مزين است . و بازارهاش سرباز و بسيار مزين و پرمتاع است . و در بيشتر خانه‌ها گلكارى در كوزه‌ها و زمين نموده‌اند . ميوهء اسكندريه و ميوه‌جات گرمسيرى از قبيل خرما و موز و انجير ايرانى و فرنگى و نارجيل و شاه‌بلوت و زيتون و مركبات و انار و غيره فراوان است . انارش شيرين و مىگويند از تأثير هوا و آب رود نيل است كه انار ترش هم بكارند شيرين مىشود . و ليموى ترشش شبيه به ليموى آب شيراز ، و به آن عطر نيست . نمىدانم آب و هوا چرا آن تأثير را در ليمو نكرده است . و پرتقال آن خيلى درشت و پرآب اما طعمش ترش و بىمزه است . و نارنگى آن درشت و به قدر نارنگيهاى ييلاق بندر عباس و پوست آن خيلى نازك و پرآب ولى بىمزه است ، و نارنگى را در اين مملكت يوسف افندى مىگويند ، و وجه تسميه را گفتند ابتدا از اين درخت در اين مملكت نبوده يوسف افندى نام از مالطه يك درخت آورده و از آن درخت تخم كشته و پيوند نموده و زياد كردند ، بدين واسطه به اسم او مشهور شد . و خربزه و هندوانه و خيار نيز بسيار اما چندان خوش‌طعم و خوشگوار نيست . آب و هوا و هواى اسكندريه هم چندان گرم نيست اما به واسطهء رطوبت ، در زير هوا نمىتوان خوابيد ، و معهذا رطوبتش از اسلامبول كمتر و هوايش بهتر از آنجاست . جمعيت و از قرار مذكور قريب شصت هزار خانوار سكنه دارد كه